۹۰/۱۲/۱۵

به غیر سینه ى دریا ، دلا نگنجد عشق

 برای بحر ، خدا آفرید طوفان را

مولانا فرج الله نخستین شاعر دزفولى ( کهن شعرای خوزستان ص ۱۱۹)

«جلگه ى‌خوزستان»عنوان عامى است که معمولا در کتب یا مقالات و اظهار نظر هاى اقلیم شناسى خوزستان به کار مى رود. منطقه اى جغرافیایى که در طى قرنها مامن اقوام گوناگون بوده است . شهرهاى فراوان در آن پدید آمده و فرهنگ و زبان خاصى‌در آن رشد و گسترش یافته است . اما معمولا در هیچ یک از اظهار نظر ها پیرامون این منظقه ى‌جغرافیایى و درباره ى ‌مختصات آن، نوشتار مبسوطى‌ ارائه نشده است . کتاب پژوهشى ( تکرار تاریخ در شمال جلگه ى‌خوزستان ) تا حد زیادى این نیاز را بر طرف کرده است این کتاب سر فصلهاى خوبى دارد و از دوره ى ما قبل تاریخ در آثار مکتوب پژوهشگران به واکاوى پیشینه ى جلگه ى خوزستان مى پردازد و مولف در مقدمه ى کتاب می نویسد : « شهرها نیز به پیروى از سنت الهى فلسفه ى مخصوص به خود را دارند زائیده مى شوند ، مى میرند سپس تا مدتها ممکن است فراموش گردند . دوباره جوانه زده نوعى دیگر برویند . شهر ها فلسفه دارند اقوام فلسفه دارند ملت ها فلسفه دارند تاریخ فلسفه دارد …»

زنده یاد شاهرکن الدین در این کتاب که به اعتقاد من خصوصیات ‌جالبى دارد با مستندات فراوان به بررسى ویژگى هاى بر خى از مهمترین شهر هاى‌ این جلگه مى پردازد ( اهواز ، دزفول ، شوش و شوشتر ) این ویژگى‌ها شامل زمان پیدایش ، رشد و نمو ، فرهنگ و آداب ، معمارى‌ و دیگر خصائص این اقلیم منحصر بفرد است. کتاب علاوه بر برخوردارى از مجموعه اى نفیس از عکس هاى‌ گذشته ى این شهر ها که در درک و مفاهیم کتاب مفید هستند. گفتارى پیرامون عقاید مردم شوش باستان ، تاریخ یهود و نصارى در شمال خوزستان ، تاریخ شوشتر ، عرفاى خوزستان شمالى ، پیدایش شهر دزفول ، معمارى شهرسازى و نحوه ى ساختمان در شهر دزفول شوشتر و اهواز و فرهنگ و تعلیم و تربیت در شهر باستانى دزفول از جمله سر فصلهاى‌ متنوع کتابند . در پایان هم کتابنامه ، فهرست اعلام و مکان هم دارد که به بهرمندى از کتاب کمک بیشترى می کند . تکرار تاریخ در شمال جلگه خوزستان تالیف و گردآورى زنده یادسید محمد کاظم سادات شاهرکن الدین و توسط نشر دارالمومنین به مدیریت محمد حسین حکمت فر در ۲۰۰۰ نسخه براى چاپ اول در سال ۱۳۹۰ و در ۲۳۲ صفحه منتشر شده است

 (کهن شعراى خوزستان) از جمله کتابهاى‌ بسیار حائز اهمیت استاد فرزانه سید محمد على امام است کتابى که بارها ایشان در گفتارهایشان به آن اشاره کرده اند . هیچ گاه در زمان حیاتشان به زیور طبع آراسته نشد تا سال ۱۳۸۸ که به همت اساتید محترم حکمت فر و عرب روى انتشار به خود دید .

کهن شعراى خوزستان به اعتقاد من در میان آثار گرانسنگ زنده یاد امام جایگاه مهمى دارد از آن نظر که به حلقه اى‌ مفقوده در حوزه ى ادب در اقلیمى مى پردازد که زنده یاد شاهرکن الدین در کتاب پیش گفته به واکاوى‌ آن پرداخته است . استاد امام در مقدمه ى کتاب مى نویسد : « در سرزمینى که سالیان دراز شهر نامبردارش شوش در دوره هخامنشیان پایتخت بوده در زمان اشکانیان ایذه پرستشگاه آناهیتا و ….ابونواس بزرگ ترین شاعر خوزستانى در دربار خلیفه ى عرب در ملمعات خودش واژه هاى پارسى به کار برده و عموما خوزستانیان فصیح تر از همه فارسى را چنان به کار مى برده اند که گمان نمى‌رفته با زبان دیگرى‌ آشنا باشند با این احوال چگونه ممکن است چکامه سرایى‌ در خوزستان نداشته باشیم ؟» و استاد عرب اضافه مى کند که : «در حقیقت شادروان استاد امام، با طرح این پرسش مى خواسته است ضوابط هویتى مردم خوزستان را که در پرده ى ابهام و بى مهرى ‌قرار گرفته ، معرفى‌کند .»

ظاهرا قرار بوده که این کتاب در مجلدات دیگرى هم منتشر شود و دوره هاى مختلف تاریخى را در بر بگیرد که این گونه نشده یا شاید هم شادروان امام جلد هاى دیگر و دوره هاى دیگر ا هم گرد آورى ولى چاپ و منتشر نشده اند.

«کهن شعراى‌ خوزستان» به معرفى شاعران خوزستان از دوره ى سامانیان تا دوره ى زندیان است که شامل:

سامانان و آل بویه (قرن چهارم) سلجوقیان (قرن پنجم) سلجوقیان و اتابکان لر بزرگ ( قرن ششم و هفتم ) صفویان و افشاریان (قرن دهم و یازدهم و دوازدهم ) است معرفى‌ که شامل نام شاعر و نمونه ى‌ شعر، کتابها و آثار و سالى‌که شاعر به دنیا آمده و از دنیا رفته است و قریب به یک صدو شش شاعر را در بر مى گیرد. کتاب علاوه بر فهرست تفصیلی شهرت و تخلص شعرا که به ترتیب شهر مرتب شده اند و در ابتداى کتاب آمده در پایان توضیحات تکمیلى در باره ى برخى اسامى و اقوام و … آورده که جالب توجه و مهمند . کهن شعراى خوزستان در ۲۰۰۰ نسخه ى چاپ اول توسط انتشارات دار المومنین در سال ۱۳۸۸ منتشر شده است .

درباره ى استاد امام پیش از این در الفبا سخن کوتاهى آورده بودم



پاسخ دهید

معرفی کتاب
Copy of 1_0007
تبلیغات