۹۰/۰۱/۱۰

 9789642000029

 حبیب الله نظیری متولد ۱۳۳۰ دزفول است تا به حال با او هم صحبت نه اما دورادور پیگیر فعالیتهایش بوده ام کتابهای متعددی در حوزه ی فرهنگ عامه (تالیف) کرده است که هر کدام در جایگاه خودش مهمند البته راسته ی کار من نبوده اند اما از آنها غافل هم نبوده ام : گلستان امثال دزفولی اثر سیدعلی کمالی / سیمای درویشان در آینه ی شعر فارسی / کمالی نامه (زندگی نامه ی سید علی کمالی ) / شجره نامه ی سادات رودبندی و تاریخچه ی محله سیاهپوشان / از مسجد جمکران قم تا مسجد کجبافان دزفول

(نظیری) یک گردآورنده ی پیگیر است سالها موانست با بزرگان و رجال مذهبی و خیرین و ذی نفوذان مردمی به او کمک کرده است با دست و بالی فراخ برای گردآوری بخشهایی مغفول مانده از گذشته و حال دزفول  تاریخ را بکاود و معرفی کند آنچه مرا واداشت تا به معرفی و بررسی آخرین اثر او اقدام کنم ویژگی های خاصی است که در این اثر توجه مرا به خودش جلب کرده است ویژگی هایی که به اعتقاد من باعث شده است تا از این کتاب با عنوان مهمترین اثری که در حوزه ی مردم شناسی این دیار تا به امروز منتشر شده است یادکنم  .

مولف البته نام کتاب را ( کشکول ) گذاشته است نامی که بی تعارف غلط انداز و انحرافی و بی مسما است روی جلد تصویری از یک کشکول و تمثالی مذهبی است. مولف در مقدمه آورده است که از کودکی به کتابهایی با عنوان کشکول علاقه مند بوده و همیشه دوست داشته کتابی با این عنوان بنویسد کشکولها کتابهایی بودند که درگذشته عرفا و شیوخ عرفانی و مذهبی با ملغمه ای از شعر و عرفان و حکایات پند آمیز و طبابت و تفسیر آیات و احادیث و کیمیاگری و … منتشر میکردند علتش هم این بود که اغلب نویسندگان و گردآورندگان این گونه کشکولها جامع الاطراف بودند در بسیاری از علوم سررشته داشتند اما (کشکول نظیری) تنها در تنوع سرفصلها با آن کشکولها مشترک است من نمی خواهم به این مسئله وارد شوم که درویش کیست و دراویش چه مرامی دارند و چه نسبتی میان آنها و عرفان و … هست در این کتاب از بسیاری آدمها سخن یه میان آمده که برخی مشهور و منسوب به حلقه ی دراویشند برخی تنها ادعایی را یدک میکشند برخی اصلا نزدیکی با آنها ندارند برخی درویش مسلکند و لوطی صفت با این حال بی توجه به این که مولف تا چه اندازه سعی داشته آدمهای معرفی شده در کتاب را به این گروه نسبت دهد و آیا این نسبت درست هست یا نیست اصلا در راستای این یادداشت قرار نمی گیرد من از منظری دیگر به کتاب نگاه کرده ام و به اعتقاد من این دیدگاه بسیار ارزشمند تر و مهم تر از دیدگاه قبلی است

مردم شناسی از جمله زیر شاخه های علوم اجتماعی است که به معرفی و بررسی روابط آدمها ، زیست تاریخی و اجتماعی فرهنگی و سیاسی آنها می پردازد جوامع کهن و باستانی که از قوانین و رسوم و عادات غنی و منحصر و بفرد برخوردارند جنبه های انسان شناسیک آنها برجسته تر و قابل بررسی ترند نوع پوشش ، جغرافیای سکونت ، آداب معاشرت و رفتارهای فردی و جمعی ، آداب و رسوم قومی ، پایداری و یا رنگ باختگی  مولفه های رفتاری این آدمها در طول زمان رنگ و بویی داردکه ارزشمند و مهم تلقی میشوند . کندوکاو در ریشه های این موضوع و بررسی علمی این رفتارها به شناخت امروزی ها از گذشته ای که در انبان مخفی مانده کمک می کند دزفول از جمله شهر های کهن و باستانی است که با قدمتی بیش از پنج هزار سال گذرگاه اقوامی بوده است که از سرتاسرایران به دلایل گوناگون پا به این شهر گذارده و گاه ماندگار و سپس بومی شده اند آنها هرکدام با آدابی مجزا به این شهر پا گذاشته اند اما دیری نپائیده که در فرهنگی مجزا با عنوان فرهنگ و لهجه ی دزفولی عجین و خو گرفته اند مولف در کتاب کشکول نظیری مجموعه ای از این آدمها را در گذر تاریخ به نظاره نشسته است زمانی نزدیک یک قرن و نیم . در این فاصله ی یکصدو پنجاه ساله از رجال مذهبی و عرفانی تا سیاسی و اجتماعی و حتی مردم عادی کوچه و بازار به وفور نام برده میشود و گاه عکسی و تصویری از آنها بر سینه ی کتاب نشسته است آنها مردمی هستند که هر کدام در زمان خود حتی به قدر کوتاهی تاثیر گذار بوده اند حتی اگر کشاورزی ساده یا آموزگاری خوشنام بوده اند در برهه ای نام آنها یا گفتار و رفتاری از آنان در افواه به یادگار مانده این یادگاری ها برای شهری که در طول تاریخ به ناحق عقب نگه داشته شده است و سالیان سال از آموزش آکادمیک محروم و تنها سینه به سینه داشته های خود را منتقل کرده است در جکم کلاس درسی بوده است که آدمهای این دیار سخاوت مندانه به یک دیگر هدیه داده اند و امروز گردآورنده ای  در قالب یک کتاب حجیم ۸۸۸ صفحه ای بخش کوچکی از این داشته ها به امروزی ها ارزانی داشته است . این داشته ها البته آسان به دست نیامده اند و اندکی تامل در ماحراهایی که بر آدمهای این دیار رفته است راه دشوار آموختن و به دست آوردن و فهمیدن را اثبات می کند راهی دشوار که نهایتان منجر به تولد مردان بزرگی در این دیار میشود و بسیاری از آنان تاریخ سازانی میشوند که آوازه شان فراتر از مرزهای دزفول و ایران و بلکه منطقه را در بر می گیرد

 

 

کتاب شش فصل دارد ، ۸۸۸ صفحه و ۹۰۰۰ تومان قیمت و زمستان ۱۳۸۹ انتشارات حضور چاپش کرده .

در فصل اول که حجیم ترین فصل کتاب هم هست  نزدیک به ۲۳۰ تیتر مطلب هست که برخی از آنها عبارتند از :

شرحی بر شهر قدیم دزفول

معرفی محلات و روستاها و نهر ها

باغات فدیم دزفول

پوشش گیاهی دزفول

تاریخچه ی محله ی سیاهپوشان

تاریخچه ی پیدایش علمداری و تعزیه خوانی

شرح حال سید صدر الدین کاشف دزفولی

شرح حال شیخ مرتضی انصاری

شرح حال سید حسین ظهیر الاسلام

آشنایی با سید مجتبی مهدوی

شرح حال سید موسی عالمشاه بانی قلم نی دزفولی

شرح حال استاد سید حسین آقامیری

شرح حال ضیایی دزفولی

بقاع متبرکه دزفول

شرح حال خانم نیره زمان رشیدی

معرفی شاعرانی فراموش شده ای همچون : راثی ، شعبی ،صوفی ، فرج الله ، قافیه ، قدسی ، گوشه گیر و …

یادی از حاج محمد تدین

معرفی ملا دلدار

و….

در فصل دوم که حدودا ۷۰ تیتر مطلب دارد عناوینی همچون :

ابوالمفاخر دزفولی

راجی دزفولی

داعی دزفولی

سید مطال

طوبی دزفولی

امین الواظین دزفولی

بهار دزفولی

ابوتراب جلی

ملخ خوردن کحال همدانی در دزفول

و… دارد

فصل سوم ۱۹ سر تیتر دارد :

شاکر دزفولی و یغمای جندقی

آشفته ی دزفولی

دکتر دزفولی و زن بختیاری

شاکر دزفولی

لوطی و خروس و جنگ او در بازار

شیخ عباس نفیسی دزفولی

و…

فصل چهارم هم درباره ی

دانشگاه جندی شاپور

متن حکم ناصر الدین شاه قاجار

تیر اندازی سعید فاطمی

شجره نامه ی سادات گوشه

موسیقی دزفولی و….

و سر انجام فصل پنجم که تماما به آلبوم عکس اختصاص دارد و با ۱۵۰ قطعه عکس از گذشته تا حال دزفول و آدمهای تاثیر گذارش فصل جذابی است و نهایتا فصل ششم که در کنار شجره نامه ی سادات لووینه به منابع و ماخذ کتاب پرداخته است

 

کتابهایی از جنس کشکول نظیری به اعتقاد من در هر کتابخانه ای باید باشد همانطور که کتابهای دیگر پژوهشگران و مولفانی که در طی این چند سال برای گرد آوری فرهنگ و ادبیات و هنر و تاریخ این شهر چاپ و منتشر شده اند صرف نظر از اشکالات متعددی که عموما این گونه کتابها به لحاظ فنی و نگارشی دارند ولی سال به سال این اشکالات کمتر و کمتر میشود کتاب کشکول نظیری به اعتقاد من از جمله کتابهای جذابی است که خواندش را به هر علاقه مندی با طیب خاطر میتوان پیشنهاد داد

 



پاسخ دهید

معرفی کتاب
Copy of 1_0007
تبلیغات